Rys historyczny Puław

Historia komunikacji miejskiej w Puławach była i jest nierozerwalnie związana z dziejami miasta i jego całą społecznością.

Miejscowość po raz pierwszy została wymieniona w księgach ziemskich z roku 1489 jako wieś Pollawy. Położenie i sama nazwa wiążą je z rzeką, historycy również łączą ją ze staropolskim wyrazem „plawy”, co oznaczało przeprawianie się przez rzekę. Początkowo Puławy były małą osadą handlowo-rybacką, położoną obok wsi Włostowice.

Świątynia Sybilli w Puławach

W latach 1671-76 Stanisław Lubomirski marszałek wielki koronny zaczął wznosić obronny pałac na skarpie wiślanej. Przebudowy po spaleniu zamku podjęła się Elżbieta Sieniawska i jej córka Zofia, żona Augusta Czartoryskiego. W ten sposób Puławy przeszły w ręce rodu Czartoryskich – stały się znanym ośrodkiem życia politycznego i kulturalnego kraju, zyskując miano „Polskich Aten”.

Dzięki księżnej Izabeli kontynuowano odbudowę i rozbudowę parku. Pamiątka po „złotym wieku” Puław to zespół pałacowo-parkowy, a w nim: Pałac Czartoryskich i Świątynia Sybilli z mottem „Przeszłość – Przyszłości”.

Od 1846 r. nakazem cara nazwa miasta została zmieniona na Nową Aleksandrię, a w 1906 r. car Mikołaj II nadał Puławom prawa miejskie. W okresie międzywojennym Puławy stały się rolniczym ośrodkiem naukowym na bazie utworzonego jeszcze w 1869 r. Instytutu Politechnicznego i Rolniczo-Leśnego.

Zniszczenia mostu podczas II wojny światowej

Zniszczenia mostu podczas II wojny światowej

W czasie I wojny światowej Puławy uległy zniszczeniu, jak również w czasie II wojny światowej.

Powoli podnoszono miasto ze zniszczeń wojennych, jednak dopiero decyzja o lokalizacji w Puławach Zakładów Azotowych (1960 rok) przyczyniła się do burzliwego rozwoju miasta, zmieniając jego oblicze.

Dziś Puławy to nowoczesny ośrodek miejski, siedziba znanych w kraju i za granicą placówek naukowo-badawczych, przemysłowych, oświatowo-kulturalnych. Ze względu na infrastrukturę i liczne szlaki turystyczne Puławy są dobrym punktem wypadowym do zwiedzania okolicznych miejscowości.

 

Początki komunikacji w latach 70-tych

Dynamiczny rozwój miasta w latach 70. XX w. wywołał problem przemieszczania się mieszkańców w obrębie miasta i Zakładów Azotowych, które powstały na obrzeżach miasta.

Autobus SAN H-100B na ulicy Centralnej

Autobus SAN H-100B na ulicy Centralnej

Ówczesne władze w 1974 r. podjęły działania zmierzające do uruchomienia regularnej komunikacji zbiorowej (miejskiej). W ramach Powiatowego Przedsiębiorstwa Gospodarki Komunalnej w Puławach zaczęto tworzyć zręby komunikacji miejskiej.

Dokładnie 20 kwietnia 1974 roku do Puław dotarło 10 autobusów typu SAN H-100B, by uroczyście w dniu 1 maja 1974 r. autobusy po raz pierwszy wyjechały na ulice naszego miasta na trzech liniach komunikacyjnych: Nr 1 (ZA brama nr 1 – Włostowice), Nr 2 (ZA brama nr 1 – Dworzec Towarowy PKP) i Nr 3 (ZA brama nr 3 – Dworzec osobowy PKP).

Rozpoczęcie działalności miało miejsce przy znaczącej pomocy przedsiębiorstw komunikacyjnych z Lublina, Zamościa i Chełma.

Autosan H9-35 na linii nr 6

Autosan H9-35 na linii nr 6

W 1975 r. przy ulicy Dęblińskiej 2 w Puławach oddano do użytku nową zajezdnię autobusową wraz zapleczem technicznym. W tym też roku uruchomiono kolejną linię autobusowa nr 4 ZA Brama nr 1 – Wólka Profecka.

W 1977 r. po otrzymaniu 5 nowych autobusów typu Autosan H9-35 ma miejsce dalszy rozwój komunikacji z wyjściem jej poza granice miasta do miejscowości: Bronowice – linia nr 5, Końskowola, następnie przedłużenie do miejscowości Młynki – linia nr 6, Góra Puławska (Krzywe Koło) – linia nr 7.

 

Lata 80-te

W 1988 r. w strukturze Przedsiębiorstwa Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej wydzielony został Zakład Komunikacji Miejskiej i Zaplecza Technicznego obejmujący bezpośrednim nadzorem komunikację miejską.

W następnych latach mają miejsce dalsze dostawy autobusów, co pozwoliło na rozwój komunikacji – w 1983 roku uruchomiono kolejne linie nr 8 i 9 w granicach miasta oraz linię nr 10 relacji Włostowice – Końskowola.

Autosan H9-35 pod "tasiemcem"

Autosan H9-35 pod „tasiemcem”

Rok 1986 to dynamiczne wyjście z komunikacją poza granice miasta do miejscowości Żyrzyn – linia nr 11, Kazimierz Dolny – linia nr 12, Gołąb – linia nr 15, Polesie – linia nr 16, Janowiec – linia nr 17 oraz linia nr 14 początkowo do Włostowic, a następnie jej wydłużenie do Kazimierza Dolnego.

W 1987 roku po raz pierwszy do obsługi linii komunikacyjnych wprowadzono nowoczesne jak na ówczesne warunki autobusy typu Jelcz PR-110M, produkcji Jelczańskich Zakładów Autobusowych w Jelczu.

W kolejnych latach kontynuowana jest wymiana taboru autobusowego, w 1988 roku otrzymano 8 autobusów typ Autosan H9-35, 7 autobusów typ Jelcz PR-110M, w 1989 roku 5 autobusów Jelcz PR-110M, 1 autobus typ M-11.

Działalność komunikacji miejskiej w strukturach Przedsiębiorstwa Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej nie była należycie eksponowana, stąd też załoga Zakładu Komunikacji Miejskiej i Zaplecza Technicznego dążyła do utworzenia samodzielnego zakładu komunikacji miejskiej.

Ważnym elementem w działalności komunikacji miejskiej do 1989 roku było współfinansowanie z budżetu państwa zakupu autobusów komunikacji miejskiej w 100% do 1983 roku, a w następnych latach ograniczano dofinansowanie do poziomu 30% w 1989 roku.

 

Lata 90-te

Zmiana ustrojowa jaka dokonała się w 1990 r., wraz z wprowadzeniem ustawy o samorządzie terytorialnym z dnia 8 marca 1990 r., spowodowała, że cała odpowiedzialność za obsługę lokalnego transportu zbiorowego została przeniesiona na gminę łącznie z finansowaniem. To rozwiązanie korzystne dla władz rządowych nałożyło na władze samorządowe olbrzymie zadania w zakresu lokalnego transportu zbiorowego osób.

Jelcz PR-110M w okolicach ówczesnej zajezdni

Jelcz PR-110M w okolicach ówczesnej zajezdni

W 1990 roku podjęto prace w kierunku restrukturyzacji Przedsiębiorstwa Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w Puławach. W wyniku zmian na bazie majątku Zakładu Komunikacji Miejskiej i Zaplecza Technicznego z dniem 1 lipca 1991 r. utworzono zakład budżetowy pod nazwą Miejski Zakład Komunikacji.

Trudności finansowe jakie napotkały nowo powstałe władze samorządowe, wpłynęły na ograniczone finansowanie komunikacji miejskiej. Sytuacja ta wymuszała podjęcie działań oszczędnościowych. Zawieszono obsługę linii nr 8 i 9, ograniczono częstotliwość kursowania na linii nr 7 i 14. Częściową rekompensatą dla zmniejszającej się sieci komunikacyjnej było wprowadzenie w godzinach szczytu przewozowego nowej linii 1A relacji Zakłady Azotowe – Włostowice.

W tym roku również zakupiono dwa autobusy typ Jelcz PR 110M oraz po raz pierwszy zastosowano systemy informatyczne do tworzenia rozkładów jazdy autobusów.

W 1991 roku ma miejsce zakup 5 autobusów typ Jelcz PR 110M, w kolejnym roku przybyły 3 autobusy. W miejsce dotychczasowych kasowników mechanicznych, tzw. dziurkaczy, zastosowano w autobusach kasowniki z modułem elektronicznym, odtwarzającym m.in. czas kasowania biletu, datę, numer autobusu.

W 1992 roku wprowadzono do eksploatacji kolejne dwa nowe autobusy typu Jelcz PR 110M, podjęto próbę uruchomienia nocnej linii autobusowej w mieście, jednakże z powodu niskiej frekwencji została ona po kilku miesiącach zlikwidowana.

W 1993 roku ma miejsce dalsza wymiana taboru autobusowego – zakupiono 5 autobusów typu Jelcz PR 110M, umożliwiono pasażerom zakup biletu bezpośrednio u kierowcy w autobusie, uruchomiono w dni robocze poza godzinami szczytu przewozowego linię nr 0 na trasie osiedle Niwa – Kołłątaja, którą następnie skierowano do obsługi Ogrodów działkowych „Kępa” w sezonie kwiecień – październik.

Jelcz PR-110M na linii nr 2

Jelcz PR-110M na linii nr 2

Rok 1994 to jubileusz 20-lecia komunikacji miejskiej w Puławach. MZK dysponowało 46 autobusami, przeznaczonymi do obsługi 17 linii komunikacyjnych.

W celu usprawnienia obsługi transportowej pracowników Zakładów Azotowych Puławy wprowadzono wybrane kursy linii autobusowych na teren fabryki. W ten sposób MZK w pełni przejął obowiązek obsługi komunikacyjnej pracowników w ramach regularnej komunikacji miejskiej.

W latach 1995-1998 ma miejsce dalsza wymiana taboru autobusowego. Dzięki przyjaznej polityce transportowej samorządu Gminy Miasto Puławy, pomimo trudnych uwarunkowań gospodarczych, zakupiono 11 nowych autobusów typ Jelcz PR 110M.

Kolejne istotne zmiany miały miejsce w 1998 r., gdy z dniem 1 lipca zakład budżetowy został przekształcony w spółkę prawa handlowego – spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością. Fakt ten pociągnął za sobą szereg zmian w zarządzaniu, strukturze organizacyjnej i działalności firmy.

Współpraca z sąsiednimi gminami w zakresie obsługi komunikacyjnej na ich obszarze ulega również zmianom, m.in. było to powodem do zawieszenia linii nr 14 na trasie Puławy – Kazimierz Dolny, linii nr 5A Puławy – Łęka/Kajetanów.

 

Pierwsza dekada XXI wieku

W 2001 roku autobusy komunikacji miejskiej zostały wyposażone w łączność bezprzewodową, tzw. radiotelefony, oraz kasy rejestrujące sprzedaż biletów w autobusach, tzw. bileterki.

W marcu 2003 r. po raz pierwszy w sieci komunikacji miejskiej zaczęto konkurować z prywatną komunikacją, miało to miejsce na linii nr 17 relacji Puławy – Janowiec.

Dalsza deregulacja rynku miała miejsce w kolejnych latach na trasach do Janowca, Kazimierza Dolnego, Chrząchowa, Polesia, Gołębia i Woli Osińskiej.

Autosan H7-20

Autosan H7-20

Sytuacja ta wymusiła zmiany co do pojemności autobusów. W 2002 r. po raz pierwszy przeznaczono do obsługi linii komunikacyjnych autobusy o pojemności przewozowej w przedziale 50-70 osób: cztery autobusy typu Jelcz L100, jeden autobus typu Autosan H7-20.

W roku 2003 kontynuowano wymianę taboru autobusowego dostosowanego do zmniejszonych potoków pasażerskich wprowadzając na linie dwa nowe autobusy typ Jelcz L100 oraz jeden typ Autosan H7-20.

W celu unowocześnienia zaplecza technicznego w 2004 roku gruntownie zmodernizowano stację kontroli pojazdów.

Ustawodawca, dostrzegając specyfikę komunikacji miejsko-podmiejskiej, w 2005 roku w nowelizacji ustawy z dnia 6 września 2001 roku o transporcie drogowym wprowadził po raz pierwszy definicję komunikacji miejskiej – jako przewóz regularny (publiczny) osób i bagażu wykonywany w ramach lokalnego transportu zbiorowego w granicach administracyjnych miasta albo miasta i gmin, jeżeli zawarły porozumienie lub utworzyły związek międzygminny w sprawie wspólnej realizacji komunikacji na swoim obszarze.

Jelcz M101

Jelcz M101

Mając na uwadze dalszą współpracę z sąsiednimi gminami w obszarze lokalnego transportu zbiorowego, w 2005 roku przystąpiono do zawarcia porozumień w sprawie zorganizowania przewozów regularnych w ramach lokalnego transportu zbiorowego na terenie Miasta i Gminy pomiędzy Gminą Miasto Puławy i sąsiadującymi gminami, tj.: Janowiec, Kazimierz Dolny, Końskowola, Puławy, Żyrzyn. W 2009 roku zawarto porozumienie z Gminą Kurów.

W 2005 r. po raz pierwszy został wprowadzony na linie komunikacyjne autobus niskowejściowy typu Neoplan N4011.

Kolejne dostawy autobusów to również autobusy niskowejściowe 2006 – dwa fabrycznie nowe typu Jelcz M101/I.

Neoplan N4011

Neoplan N4011

Mając na uwadze poprawę dostępności komunikacji miejskiej uruchomiono w 2006 r. nową linię nr 9 relacji Kajetanów – Bronowice – Góra Puławska (szkoła) – Puławy do obsługi młodzieży szkolnej w Gminie Puławy, linię nr 18 do obsługi targowiska miejskiego przy ulicy Składowej, linię nr 20 do obsługi Dworca PKP Puławy Miasto – linia ta został zawieszona po niespełna roku funkcjonowania. W 2007 r. poszerzono obsługę o miejscowości Skowieszyn linią nr 6, Wola Osińska – uruchamiając nową linię nr 11W, by następnie linia ta przyjęła oznaczenie nr 21.

 

Niedawne inwestycje

Nowa siedziba z Biurem Obsługi Klienta

Nowa siedziba z Biurem Obsługi Klienta

Gmina Miasto Puławy jako beneficjent, z udziałem spółki jako partnera, podejmuje działania dla dalszej poprawy jakości funkcjonowania systemu transportu publicznego oraz zwiększenia mobilności jej mieszkańców.

W ramach Regionalnego Programu Operacyjnego dla Województwa Lubelskiego na lata 2007-2013 uzyskano wsparcie finansowe dla projektu dotyczącego systemów transportu publicznego pn. „Poprawa dostępności i jakości systemu komunikacji miejskiej dla Miasta Puławy wraz z obszarami sąsiednich gmin funkcjonalnie powiązanymi w ramach porozumienia w sprawie wspólnej komunikacji miejskiej na swoim obszarze”, współfinansowanego ze środków Unii Europejskiej – Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego Oś priorytetowa V: Transport, działanie 5.3. Miejski Transport Publiczny.

 

Solbus SM12 na nowej zajezdni MZK

Solbus SM12 na nowej zajezdni MZK

Finansowanie projektu obejmowało:

  • całkowita wartość projektu – 23 896 678,58 PLN
  • całkowite wydatki kwalifikowane – 19 682 313,13 PLN w tym:
  • dofinansowanie w formie płatności ze środków europejskich w kwocie nieprzekraczającej 16 729 966,16 PLN i stanowiącej nie więcej niż 85% całkowitych wydatków kwalifikowanych projektu
  • wkład własny beneficjenta w wysokości nie mniejszej niż 2 952 346,97 PLN i stanowiący nie mniej niż 15% kwoty całkowitych wydatków kwalifikowanych
  • zakończenie rzeczowe realizacji w dniu 31.07.2012 r. oraz zakończenie finansowe w 31.08.2012 r.
  • zadania spółki jako partnera – wydatki kwalifikowane (zgodnie z podpisanymi umowami z wykonawcami) – 4 389 250,43 PLN

W ramach realizacji projektu w latach 2010-2012 w puławskiej komunikacji miejskiej dokonano znaczących zmian ukierunkowanych na:

  • poprawę bezpieczeństwa i komfortu przejazdu,
  • polepszenia stanu środowiska,
  • zwiększenia dostępności komunikacyjnej obszarów objętych systemem komunikacji miejskiej,
  • usunięcia barier zniechęcających potencjalnych użytkowników do korzystania z puławskiego sytemu komunikacji publicznej, tym samym zwiększenia mobilności mieszkańców.
Centrum Nadzoru Ruchu

Centrum Nadzoru Ruchu

Uzyskane środki finansowe przeznaczono na realizację głównych celów projektu, takich jak:

  • poprawa jakości funkcjonowania systemów transportu publicznego – zakupiono 21 autobusów niskowejściowych typu SOLBUS SM12/SM10 – 20 szt., WETLINA – 1 szt.,
  • transport przyjazny środowisku – silniki EURO spełniają najwyższą normę emisji spalin poprawa bezpieczeństwa w transporcie publicznym – autobusy wyposażone w monitoring,
  • rozwój inteligentnych systemów transportowych – wdrożono system biletu elektronicznego opartego na bezstykowej karcie elektronicznej na siedmiu przystankach umieszczono system dynamicznej informacji pasażerskiej,
  • modernizacja infrastruktury komunikacyjnej (zatoki, wiaty przystankowe),
  • podejmowanie działań obniżających nasilenie ruchu pojazdów indywidualnych poprzez poprawę jakości sytemu transportu publicznego – wdrożono system zarządzania flotą autobusów,
  • modernizacja zaplecza technicznego,
  • utworzenie Centrum Nadzoru Ruchu i Biura Obsługi Klienta.

 

40-lecie komunikacji miejskiej

Logo obchodów 40 lecia MZK

W 2014 roku komunikacja miejska w Puławach obchodziła okrągły jubileusz 40-lecia istnienia. Była to bardzo dobra okazja do podsumowania i przypomnienia historii komunikacji. W dniu 17 maja 2014 roku odbyło się uroczyste spotkanie w którym udział wzięli pracownicy MZK Puławy wraz z osobami towarzyszącymi a także zaproszeni goście, między innymi przedstawiciele Wojewody Lubelskiego, a także władz powiatowych i miejskich. W trakcie spotkania wręczono pracownikom MZK Puławy okolicznościowe medale i wyróżnienia, dwaj pracownicy otrzymali za wzorowe i sumienne wykonywanie obowiązków wynikających z pracy zawodowej Złoty Medal za Długoletnią Służbę. Ponadto 26 pracowników zostało wyróżnionych dyplomami i nagrodami pieniężnymi.

Obchody 40-lecia Miejskiego Zakładu Komunikacji uczciło wydanie pamiątkowego albumu zawierającego historię, pamiątkowe zdjęcia oraz niepublikowane wcześniej wycinki z lokalnej prasy dotyczące komunikacji miejskiej w Puławach.

Stan obecny

Obszar funkcjonowania MZK Puławy

Obszar funkcjonowania MZK Puławy

Obecnie realizujemy zadania komunikacyjne na 26 liniach komunikacyjnych z podziałem:

  • 8 linii miejskich działających w granicach m. Puławy (linie nr: 1, 3, 4, 8, 18, 19, 28)
  • 13 linii łączących m. Puławy z sześcioma sąsiednimi gminami, tj.:
    • z gminą Janowiec – nr 17
    • z gminą Kazimierz Dolny – nr: 12, 20
    • z gminą Końskowola – nr: 2, 6, 22
    • z gminą Puławy – nr: 5, 7, 9, 15, 16
    • z gminą Żyrzyn – nr: 11, 21, przy czym linia nr 11 wybranymi kursami obsługuje w części obszar gminy Kurów
  • 5 linii funkcjonujących na obszarze sąsiadujących gmin zapewnia przewozy młodzieży szkolnej do szkół podstawowych i gimnazjum na obszarze tych gmin, są to:
    • w gminie Janowiec – dwie linie (J1, J2),
    • w gminie Końskowola – dwie linie (K2, K3),
    • w gminie Puławy – jedna linia (S7)
Nowe autobusy Solbus na zajezdni

Nowe autobusy Solbus na zajezdni

Powyższe linie są obsługiwane przez 29 autobusów kursujących w godzinach szczytu przewozowego w dni nauki szkolnej, 22 autobusy w dni robocze w okresie wakacji i ferii, 14 autobusów w sobotę w okresie zimowym, 15 autobusów w sobotę w okresie letnim, 13 autobusów w niedziele i święta.

Dostępność i jakość systemu komunikacji miejskiej na terenie miasta i gmin sąsiednich jest realizowana za pomocą odpowiedniej floty typowych autobusów komunikacji miejskiej, której trzon stanowią nowoczesne niskowejściowe autobusy marki SOLBUS w ilości 20 sztuk. W ogólnej liczbie 36 pojazdów autobusy niskowejściowe to 26 jednostek – stanowią one 72,2% .

Wprowadzenie nowoczesnych rozwiązań w zakresie funkcjonowania miejskiego transportu publicznego obejmującego Miasto Puławy i sąsiednie gminy objęte porozumieniem utrwala wizerunek komunikacji miejskiej przyjaznej dla pasażera i środowiska.

Spółka jako przedsiębiorstwo użyteczności publicznej dąży do bieżącego i nieprzerwanego zaspokajania potrzeb lokalnej społeczności w zakresie miejskiego transportu zbiorowego, stałego wzrostu satysfakcji i zadowolenia mieszkańców naszego miasta i sąsiednich gmin.

Świadomi swojej misji podchodzimy do wypełnienia zadań w trosce o mobilność lokalnej wspólnoty. Promowana w Europie koncepcja zrównoważonego transportu w miastach jest realizowana również w puławskiej komunikacji miejskiej, co ma wpływ na jakość życia mieszkańców.

W trosce o mobilność lokalnej wspólnoty promujemy koncepcję zrównoważonego trans- portu miejskiego realizując wyznaczoną misję:

DLA DOBRA MIESZKAŃCÓW – Z KORZYŚCIĄ DLA MIASTA